تعريف مفهومي خشكسالي:
تعاريف مفهومي كه در قالب اصطلاحاتي كلي بيان مي شده به افراد كمك مي كند تا مفهوم خشكسالي را درك كنند. بعنوان مثال « خشكسالي عبارت است از يك دوره ممتد كمبود بارش كه منجر به صدمه زدن محصولات زراعي و كاهش عملكرد مي شود. »‌
تعاريف مفهومي در تبيين سياستگزاري در زمينه خشكسالي نيز حائز اهميت است. مثلاً خط مشي ( سياست كلي ) در زمينه خشكسالي در استراليا تلفيقي از آگاهي نسبت به تغيير پذيري نرمال اقليم در تعريف متناظر آن از خشكسالي مي باشد.
اين كشور، كمكهاي مالي به زارعان را صرفاً در رخداد « خشكسالي هاي استثنايي » بلاخص زماني كه شرايط خشكسالي حادتر از مواردي است كه بعنوان جزئي از ريسك عادي مديريت پروژه در نظر گرفته مي شود. ارائه مي كند.
تشخيص خشكسالي هاي استثنايي مبتني بر ارزيابي هاي علمي است. پيش از اين زماني كه خشكسالي از نقطه سياستگذاري كمتر تعريف شده بود و زارعان درك درستي از آن نداشتند برخي كشاورزان در مناطق اقليمي نيمه خشك استراليا هر چند سال يكبار تقاضاي كمكهايي براي مقابله با خشكسالي داشتند.

تعريف عملي خشكسالي:
تعاريف عملي به افراد كمك مي كند تا شروع، خاتمه و درجه شدت خشكسالي را تشخيص دهند. براي تعيين شروع خشكسالي تعاريف عملي ،ميزان انحراف از ميانگين بارش يا ساير متغيرهاي اقليمي در طول يك دوره زماني را مشخص مي كند. اين امر معمولاً با مقايسه وضعيت فعلي نسبت به متوسط هاي گذشته كه غالباً مبتني بر دوره آماري 30 ساله است انجام مي شود.
حد آستانه تعيين شده بعنوان شروع يك خشكسالي ( مثلاً 70درصد بارش متوسط در طول يك دوره زماني مشخص ) معمولاً بيشتر به صورت قراردادي انتخاب مي شود تا بر مبناي رابطه دقيق تاثيرات خاص آن بر محيط.
در تعريفي عملي از خشكسالي براي كشاورزي مقدار بارندگي روزانه با مقادير تبخير و تعرق مقايسه مي شود تا سرعت ( نرخ ) تخليه رطوبت خاك تعيين شود و اين روابط بر حسب ميزان تاثيرات خشكسالي بر رفتار گياه ( يعني رشد و عملكرد ) در مراحل مختلف نمو گياه بيان گردد.
تعاريفي نظير اين مورد را مي توان در ارزيابي عملي شدت و اثرات خشكسالي براساس متغيرهاي هواشناسي ، رطوبت خاك و شرايط گياه در طي فصل رشد مورد استفاده قرار داد و مستمراً تاثير بالقوه اين شرايط را بر عملكرد نهايي ارزيابي كرد.
علاوه بر اين تعاريف عملي در تحليل تناوب شدت و تدوام خشكسالي براي يك دوره تاريخي مفروش نيز كاربرد دارند. ليكن چنين تعاريفي نيازمند داده هاي جوي در مقياس هاي زماني ساعتي، ‌روزانه، ‌ماهانه و ساير مقاطع زماني و احتمالاً داده هاي مربوط به تاثير پذيري از پديده نظير عملكرد محصول مورد استفاده قرار مي گيرند. تدوين ماهيت اقليم شناسي خشكسالي يك منطقه درك بهتري از خصوصيات و احتمال وقوع مجدد با شدت هاي مختلف اين پديده بدست مي دهد.
اطلاعاتي از اين نوع در تهيه راهبردهاي تقليل اثرات و واكنش اين پديده و طرحهاي آمادگي بسيار سودمند است.

نمايه هاي خشكسالي
دربيشتر تعاريفي كه در مورد خشكسالي عنوان مي گردد  قابليت انطباق زراعت با شرايط اقليمي مورد نظر مي باشد بارندگي به صورت نرمال حدود هزار ميلي متر در سال مي باشد. با آسودگي خاطر گوسفند خود را به چرا مي برد. در صورتي كه بارندگي در مرتع فوق در يك سال به 750 ميليمتر كاهش يابد. عليرغم اينكه سال قبل نرمال بوده براي مرتع دار سال خشك محسوب مي شود.
براي مرتعدار ديگري كه در يك ناحيه نيمه خشك كار مي كند و در آن منطقه ساليانه بطور متوسط 300 ميليمتر بارندگي دارد. بارش 750 ميليمتر در سال بعنوان يك ركورد سال مرطوب و پر باران در نظر گرفته مي شود و مرتعدار در اين ناحيه با توجه به باران اضافي كه مشكلاتي نظير غرقاب شدن مرتع و خيس بودن خاك،‌ تهيه محل سرپوشيده براي دام و انبار كردن محصول، ‌گل آلود بودن جاده و مشكلات شخم و نيز برداشت محصول زير باران بوجود مي آورد از بارش اضافي خشنود نخواهد بود.
بطور كلي در مناطق خشك و نيمه خشك با توجه به وضعيت اقليمي ،‌تطابق كشاورزي سنتي با آب و خاك و متوسط اقليمي صورت گرفته و تجار شخصي روستائيان و سنتهاي قديمي به آنها مي آموزد چگونه با تغييرات جزئي شرايط جوي از خطرات خشكسالي اجتناب كنند.
با اين وجود گاهي وضعيت هوا Weather آنچنان نسبت به متوسط اقليمي Climatological normal تفاوت دارد كه مشكلاتي براي كشاورز و مرتعدار بوجودمي آورد.

با توجه به اهميت فرايند بيابان زايي در مناطق نيمه خشك و خشك نيمه مرطوب ،‌ كمسيون اروپا اقدام به تحقيقي جامع در اين زمينه نمود و مدل ESAs را براي تهيه ي نقشه ي بيابان زايي در سال 1999 ارايه نمود . اين مدل با توجه به مزاياي بسيار زياد آن از جمله جمع آوري آسان داده هاي مورد نياز ، استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي به عنوان يك بانك اطلاعاتي و كاربرد آن در تلفيق لايه ها ، استفاده از ميانگين هندسي براي تلفيق لايه ها و غيره مي تواند جايگزين روش هاي رايج و سنتي تهيه ي نقشه ي بيابان زايي در ايران گردد . با توجه به اين كه اين مدل با توجه به شرايط مديرترانه طراحي شده است براي استفاده از آن در ساير نقاط ،‌ به خصوص ايران بايد اين مدل را با شرايط منطقه ي مطالعاتي تعديل و اصلاح كرد و سپس از آن استفاده نمود ...